Từng được biết đến như một “ông lớn” ngành thép, Tập đoàn Thép Tế Nam (Jigang) hiện đang định hình lại mình trở thành một nhân tố quan trọng trong lĩnh vực hàng không vũ trụ thương mại đang bùng nổ tại Trung Quốc. Tập đoàn đã công bố kế hoạch xây dựng trụ sở và cơ sở lắp ráp tên lửa trọng tải lớn tại Khu Phát Triển Kinh Tế Lingang, Tế Nam — đưa thành phố này trở thành một trong số ít các đô thị Trung Quốc sở hữu cả năng lực lắp ráp vệ tinh và tên lửa.
Dự án, hợp tác với công ty Tianbing Technology có trụ sở tại Bắc Kinh, sẽ bao phủ hơn 50.000 m², bao gồm nhà máy lắp ráp và thử nghiệm tên lửa, trạm năng lượng và cơ sở sản xuất linh kiện. Khi đi vào hoạt động, cơ sở dự kiến sẽ sản xuất lên tới 25 tên lửa mỗi năm, bao gồm các mẫu dùng cho phóng vệ tinh và vận tải liên lục địa.
Từ Thép Đến Không Gian: Nâng Cấp Công Nghiệp Mang Tầm Quốc Gia
Được thành lập vào năm 2019, Tianbing Technology ghi dấu lịch sử vào tháng 4/2023 với chuyến bay thử nghiệm thành công của tên lửa đẩy lỏng Tianlong-2, trở thành công ty tư nhân đầu tiên trên thế giới thực hiện thành công khai thác tên lửa lỏng. Việc hợp tác với Jigang — công ty đã chuyển hướng khỏi ngành thép truyền thống — được các chuyên gia trong ngành đánh giá là sự kết hợp giữa sức mạnh công nghiệp truyền thống và đổi mới trong lĩnh vực hàng không vũ trụ.
Sự chuyển hướng này không phải là nỗ lực đơn lẻ. Tế Nam đã thu hút Deep Blue Aerospace, đơn vị đã thành lập cơ sở thử nghiệm Changqing tại khu đất cũ của Jigang. Cơ sở này hiện sở hữu một số bệ thử động cơ tên lửa tiên tiến nhất Trung Quốc, bao gồm nền tảng thử nghiệm hệ thống đẩy 600 tấn. Tháng 4 vừa qua, Jigang cũng ký kết hợp tác với các công ty như Xi’an Lingkong Electronics và Galaxy Power Aerospace, mở rộng vai trò trong sản xuất các thành phần quan trọng của tên lửa, bao gồm bồn chứa nhiên liệu, thân tên lửa và vỏ bảo vệ tải trọng.
“Hiện Tế Nam là một trong những trung tâm hàng đầu quốc gia về tên lửa thương mại,” ông Yang Xingcai, quan chức cao cấp Ủy ban Phát triển và Cải cách Tế Nam, phát biểu tại diễn đàn đổi mới Vành đai và Con đường gần đây. “Chúng tôi đã xây dựng thành công một chuỗi công nghiệp hoàn chỉnh từ thử nghiệm động cơ, sản xuất động cơ đến lắp ráp, kiểm tra tên lửa và các dịch vụ hỗ trợ.”
Lợi Thế Vị Trí: Tại Sao Lựa Chọn Tế Nam
Các chuyên gia nhấn mạnh rằng việc chọn Tế Nam không phải ngẫu nhiên. Thành phố này sở hữu lợi thế “bốn cảng” độc đáo — đường sắt, hàng không, đường thủy và đường bộ — rất quan trọng trong vận chuyển thiết bị hàng không vũ trụ cỡ lớn.
“Với việc sông Tiểu Thanh hiện đã có thể vận hành, tên lửa lắp ráp tại Tế Nam có thể được vận chuyển trực tiếp đến Cảng Không gian Phương Đông tại Hải Dương, Yantai để phóng biển,” ông Kang Yonglai, Chủ tịch Tianbing Technology giải thích.
Shandong đang nhanh chóng nổi lên như một trung tâm không gian thương mại quốc gia. Cảng Không gian Phương Đông tại Hải Dương đã thực hiện 15 sứ mệnh phóng ngoài khơi, đưa 89 vệ tinh lên quỹ đạo. Kế hoạch mở rộng các bãi phóng tại Nhĩ Châu, Vi Hải và Đảo Liên Li nhằm tạo thành “cụm phóng” đáp ứng 70% nhu cầu quỹ đạo vệ tinh. Cơ sở lắp ráp mới của Tế Nam sẽ bổ sung cho các cơ sở này bằng vai trò là xương sống sản xuất tên lửa lỏng trọng tải lớn, trong khi Hải Dương chuyên về tên lửa rắn.
“Sản Xuất Kép” Vệ Tinh và Tên Lửa
Đầu năm nay, cơ sở lắp ráp vệ tinh của Tế Nam được Ủy ban Phát triển và Cải cách Quốc gia phê duyệt. Khi hoàn thành, cơ sở sẽ có khả năng sản xuất 100 vệ tinh mỗi năm thuộc lớp 500 kg, đưa Tế Nam trở thành một trong số ít thành phố Trung Quốc có khả năng lắp ráp cả vệ tinh và tên lửa.
Ngành thông tin hàng không vũ trụ rộng lớn đã được nâng lên thành ưu tiên chiến lược số 1 của Tế Nam. Trong nửa đầu năm 2025, ngành này đạt doanh thu 13,38 tỷ nhân dân tệ, với 148 doanh nghiệp hoạt động, trong đó 57 doanh nghiệp quy mô lớn. Thành phố cũng đã lên kế hoạch triển khai 368 vệ tinh, 26 vệ tinh đã phóng, bao phủ các lĩnh vực liên lạc, dẫn đường và quan sát Trái Đất.
Hỗ trợ hệ sinh thái này là Liên minh Ngành Công nghiệp Thông tin Hàng không Vũ trụ Quốc gia, đồng sáng lập với Viện Hàn lâm Khoa học Trung Quốc, hiện có 159 thành viên. Quỹ công nghiệp “2+N” trị giá 30,8 tỷ nhân dân tệ cùng 13 chính sách hỗ trợ đảm bảo tài chính ổn định và cơ chế pháp lý vững chắc.
Động lực còn được thúc đẩy khi Đại học Thông tin Hàng không Vũ trụ — trường đại học đầu tiên của Trung Quốc chuyên về thông tin hàng không vũ trụ — đang gần hoàn thiện tại Tế Nam, các cơ sở ban đầu đã được kiểm tra nghiệm thu.
Hướng Tới Hành Lang Công Nghiệp Không Gian Shandong
Trong tương lai, tỉnh Shandong dự kiến tích hợp cơ sở sản xuất của Tế Nam với cảng không gian Yantai, tạo ra một hệ sinh thái chuỗi đầy đủ từ nghiên cứu, thử nghiệm đến lắp ráp và phóng. Các quan chức tin rằng sự phối hợp này sẽ biến Shandong thành cực tăng trưởng cốt lõi của ngành không gian thương mại Trung Quốc, thúc đẩy nước này tiến nhanh vào kỷ nguyên thương mại hóa không gian quy mô lớn.
Với sự chuyển mình liên tục của Tế Nam, thành phố đang từng bước hiện thực hóa tham vọng trở thành cao nguyên đổi mới hàng không vũ trụ quốc gia. Từ nhà máy thép đến nhà máy tên lửa, “con đường vươn tới các vì sao” của Tế Nam không còn chỉ là ẩn dụ — nó đang trở thành hiện thực.